Metody sprawdzania dokładności urządzeń pomiarowych
W codziennej pracy z urządzeniami kontrolno-pomiarowymi ważne jest nie tylko zyskanie konkretnego wyniku, niemniej jednak również przemyślenie, w jaki sposób został on otrzymany. Na odczyt mogą wpływać różne czynniki, takie jak temperatura otoczenia, sposób podłączenia przewodów, stan czujników czy ustawienia samego przyrządu. Nawet niewielkie różnice mogą mieć znaczenie, o ile pomiary są wykorzystywane do sprawdzeniu procesów technologicznych albo porównywania parametrów w kolejnych okresach.
W takich przypadkach stosuje się między innymi wzorcowanie mierników, które polega na porównaniu ich wskazań z wartościami uzyskanymi przy użyciu odpowiednich wzorców. Wynikiem jest informacja o odchyleniach występujących w określonych punktach zakresu pomiarowego. Warto pamiętać, że przyrząd może wskazywać poprawne wartości w jednym zakresie, a wykazywać większe różnice w innym. Z tego powodu ocena urządzenia nie powinna opierać się tylko na jednym odczycie. Znaczenie ma też niepewność pomiaru, która określa zakres wątpliwości związanych z uzyskanym efektem.
Wybór aparatury powinien wynikać przede wszystkim z charakteru wykonywanych obowiązków. Rejestratory i mierniki różnią się sposobem działania, zakresem zastosowań a także metodą prezentowania danych. Mierniki są wykorzystywane głównie do bieżącego określania wartości wybranych parametrów, takich jak natężenie prądu, napięcie, rezystancja, temperatura lub ciśnienie. Rejestratory pozwalają jednakże gromadzić pomiary w czasie, dzięki czemu można przeanalizować zmiany zachodzące w trakcie pracy instalacji, urządzenia albo procesu produkcyjnego. Przy ich konfiguracji trzeba ustalić częstotliwość zapisu. Zbyt rzadkie próbkowanie może spowodować pominięcie krótkotrwałych przeróbek, natomiast bardzo częsty zapis oznacza większą ilość danych do przechowywania i analizy. Istotne są również warunki montażu czujników. Jeżeli punkt pomiarowy znajduje się w niewłaściwym miejscu, otrzymane wyniki mogą nie odzwierciedlać rzeczywistych warunków panujących w badanym obiekcie. Dlatego przy interpretacji zapisów powinno się uwzględniać zarówno parametry techniczne urządzenia, jak i sposób jego użycia.
W bardziej rozbudowanych pomiarach wykorzystywane są analizatory, których misją jest badanie określonych właściwości sygnałów, substancji albo układów technicznych. W zależności od konstrukcji mogą one służyć do oceny jakości energii elektrycznej, sprawdzeniu składu gazów, badania widma sygnałów czy obserwacji parametrów pracy sieci. W odróżnieniu od łatwych urządzeń wskazujących analizator często dostarcza kilku albo kilkunastu informacji równocześnie. Ich właściwa interpretacja wymaga znajomości badanego zjawiska a także ustawień pomiarowych. Na przykład w trakcie kontroli instalacji elektrycznej znaczenie może posiadać nie tylko i wyłącznie wartość napięcia, lecz także częstotliwość, odkształcenia przebiegu i występowanie wyższych harmonicznych. Sam wynik liczbowy nie zawsze wystarcza do określenia przyczyny nieprawidłowości. Trzeba jeszcze ustalić, w jakich warunkach wykonano pomiar, jak długo trwała obserwacja i czy urządzenie rejestrowało wszystkie ważne parametry. W sytuacji analizatorów istotne jest także odpowiednie przygotowanie wejść pomiarowych a także sprawdzenie poprawności konfiguracji przed rozpoczęciem pracy.
Osobnym zagadnieniem pozostaje eksploatacja i kontrola stanu technicznego aparatury. Urządzenia pomiarowe są narażone na zużycie, uszkodzenia mechaniczne, zabrudzenia oraz wpływ warunków środowiskowych. Niektóre problemy pojawiają się stopniowo, dlatego mogą pozostać niezauważone w trakcie normalnego użytkowania. Zmiana wskazań, niestabilny odczyt albo różnice między wynikami uzyskiwanymi w podobnych warunkach mogą być sygnałem wymagającym sprawdzenia. Przydatna jest dokumentacja obejmująca historię wzorcowania, napraw, regulacji i okresowych testom. Daje możliwość ona porównywać kolejne wyniki a także oceniać, czy parametry urządzenia zmieniają się w czasie. Częstotliwość takich czynności uzależniony jest od rodzaju przyrządu, intensywności jego użytkowania i zaleceń konkretnego procesu. Inne kryteria mogą obowiązywać w laboratorium, a inne w trakcie pomiarów wykonywanych bezpośrednio na hali produkcyjnej. Trzeba dodatkowo rozróżniać wzorcowanie od regulacji i sprawdzenia technicznego. Są to odrębne działania, które dostarczają różnorakich informacji o stanie urządzenia i jego przydatności do określonych zadań pomiarowych.
Więcej: rejestratory temperatury.