Dostępne formy pomocy dla osób zmagających się z problemem uzależnienia
Uzależnienie to problem, który może rozwijać się stopniowo i przez długi okres czasu pozostawać niezauważony przez otoczenie. Na sam początek określone zachowanie lub sięganie po daną substancję może wydawać się sposobem na rozładowanie napięcia, poprawę nastroju albo poradzenie sobie z trudną sytuacją. Z czasem jednak coraz większą część codzienności zaczynają zajmować myśli związane z nałogiem.
Pojawiają się trudności w kontrolowaniu własnych wyborów, zaniedbywanie obowiązków a także konflikty w relacjach z innymi ludźmi. W tak zaistniałych okolicznościach terapia uzależnień może obejmować zarówno pracę nad przyczynami problemu, jak i konwersję utrwalonych sposobów reagowania. Jej przebieg uzależniony jest od rodzaju uzależnienia, czasu jego trwania, sytuacji życiowej a także indywidualnych potrzeb danej osoby. Nie istnieje jeden schemat postępowania odpowiedni dla wszystkich, dlatego istotne jest wcześniejsze rozpoznanie charakteru trudności.
W procesie wychodzenia z nałogu znaczenie ma nie tylko ograniczenie kontaktu z substancją lub zachowaniem, ale też przemyślenie mechanizmów, które podtrzymują problem. Osoba uzależniona może zauważać, że określone emocje, miejsca, sytuacje społeczne albo konflikty zwiększają ryzyko powrotu do dawnych nawyków. Na przykład stres związany z pracą, poczucie osamotnienia czy trudności rodzinne mogą wywoływać silną potrzebę sięgnięcia po wcześniejszy sposób radzenia sobie z napięciem. Walka z uzależnieniem wymaga zatem przyjrzenia się codziennym schematom i rozpoznania momentów, w których kontrola nad zachowaniem staje się trudniejsza. W pracy terapeutycznej poruszane są między innymi kwestie odpowiedzialności za swoje decyzje, rozpoznawania wrażeń, wyznaczania granic a także budowania innych sposobów reagowania na trudności. Istotne jest również uwzględnienie konsekwencji, które nałóg wywołał w życiu zawodowym, rodzinnym i społecznym.
Jednym z częstych problemów jest przekonanie, że zakończenie uzależnienia powinno nastąpić szybko i wymaga jedynie silnej woli. Faktycznie zmiana utrwalonych zachowań może być długotrwała, a jej przebieg nie za każdym razem jest równomierny. Zdarzają się okresy większej motywacji, niemniej jednak też momenty zwątpienia, napięcia i powrotu do wcześniejszych schematów. Dlatego pytanie o to, jak poradzić sobie z uzależnieniem, warto rozpatrywać w kontekście dokładnie określonej sytuacji, a nie uniwersalnych wskazówek. W współzależności od potrzeb pomoc może obejmować konsultacje ze specjalistą, psychoterapię indywidualną, spotkania grupowe lub leczenie w stosownej placówce. W przypadku uzależnienia od alkoholu, leków czy innych substancji odstawienie może wiązać się z objawami wymagającymi opieki medycznej. Samodzielne podejmowanie takich prób, bez wcześniejszej oceny stanu zdrowia, może prowadzić do niebagatelnych komplikacji. Rodzaj potrzebnego wsparcia powinien być zatem ustalany z uwzględnieniem zarówno psychicznych, jak i fizycznych następstw nałogu.
Istotną częścią zmiany jest również sposób organizacji życia po rozpoczęciu leczenia. Dotychczasowe środowisko, kontakty towarzyskie i codzienne przyzwyczajenia mogą być silnie związane z uzależnieniem, dlatego ich znaczenie powinno się rozważać podczas pracy terapeutycznej. Nie zawsze niezbędne jest całkowite zerwanie wszystkich relacji, natomiast czasami potrzebne staje się ograniczenie kontaktu z osobami lub sytuacjami sprzyjającymi powrotowi do nałogu. Znaczenie mają też regularny rytm dnia, sen, obowiązki oraz umiejętność spędzania wolnego czasu bez wcześniejszych zachowań uzależniających. Bliscy mogą uczestniczyć w procesie zmiany, ale ich rola nie powinna polegać na ciągłym kontrolowaniu drugiej osoby ani przejmowaniu odpowiedzialności za jej decyzje. Warto uwzględnić też fakt, że uzależnienie wpływa na całą rodzinę, a odbudowa zaufania po okresie konfliktów i zaniedbań może wymagać czasu. W takich wypadkach przedmiotem pracy terapeutycznej bywają nie tylko i wyłącznie indywidualne trudności osoby uzależnionej, lecz też komunikacja, granice i konsekwencje wcześniejszych zachowań.
Sprawdź również informacje na stronie: ośrodek leczenia uzależnień.